هزینهای که از جیب کشاورزان پرداخت میشود؛
نوسازی شالیکوبیهای سنتی مازندران پشت سد کمبود اعتبار
به گزارش مازنداصناف، و به نقل از بلاغ - بهسازی و نوسازی واحدهای شالیکوبی سنتی مازندران، سالهاست در میان انبوه مشکلات این صنعت به حاشیه رفته و کمبود نقدینگی، افزایش هزینههای نوسازی، محدودیت مشوقها و تسهیلات بانکی، رغبت پایین برخی شالیکوبیداران و تخصیص ناکافی کمکهای بلاعوض و یارانهای، این روند را با کندی مواجه کرده است.
شالیکوبیهای سنتی همچنان بخش قابل توجهی از ظرفیت فرآوری برنج استان را در اختیار دارند، اما بسیاری از این واحدها برای ارتقای تجهیزات، کاهش ضایعات و افزایش کیفیت فرآوری نیازمند سرمایهگذاری هستند؛ سرمایهای که تأمین آن برای فعالان این بخش به سادگی امکانپذیر نیست.
از سوی دیگر، هزینه بالای تجهیزات و ماشینآلات جدید، در کنار دشواری دسترسی به تسهیلات کمبهره و نبود مشوقهای مؤثر، موجب شده بخشی از بهرهبرداران انگیزه کافی برای ورود به فرآیند نوسازی نداشته باشند. در چنین شرایطی، تداوم فعالیت واحدهای فرسوده میتواند به افزایش هزینه تولید، کاهش بهرهوری و استمرار ضایعات در فرآیند تبدیل شالی به برنج منجر شود.
حل این چالش نیازمند نگاه جدیتر به نوسازی شالیکوبیهای سنتی، تسهیل دسترسی به منابع مالی، افزایش سهم تسهیلات حمایتی و هدفمند شدن کمکهای بلاعوض و یارانههاست؛ اقدامی که میتواند زمینه ارتقای کیفیت، کاهش ضایعات و تقویت زنجیره ارزش برنج مازندران را فراهم کند
فعالیت هزار واحد شالیکوبی در مازندران
سرپرست معاونت توسعه بازرگانی و صنایع جهاد کشاورزی مازندران با اشاره به فعالیت حدود هزار واحد شالیکوبی در استان، گفت: ظرفیت جذب ماده خام این واحدها حدود ۳ میلیون تن است و این واحدها برای حدود ۳ هزار نفر اشتغال مستقیم ایجاد کردهاند.
سیدحسین اسلامی اظهار کرد: از مجموع حدود هزار واحد شالیکوبی فعال در مازندران، ۹۰۲ واحد دارای پروانه بهرهبرداری هستند و سایر واحدها نیز با جواز تأسیس مشغول فعالیتاند.
وی افزود: از این تعداد، حدود ۵۵۰ واحد صنعتی و ۴۵۰ واحد سنتی هستند و ظرفیت موجود کارخانههای شالیکوبی استان در مجموع حدود ۳ میلیون تن برآورد میشود.
سرپرست معاونت توسعه بازرگانی و صنایع جهاد کشاورزی مازندران با اشاره به وضعیت تسهیلات حمایتی این واحدها، تصریح کرد: تسهیلات حمایتی پیشبینیشده در سال ۱۴۰۴ برای این بخش محقق نشد و در حال حاضر نیز منابع اعتباری اختصاصیافته به بخش صنایع بسیار محدود است و امکان تأمین اعتبار مورد نیاز برای واحدهای شالیکوبی وجود ندارد.
اسلامی ادامه داد: صدور مجوزهای مربوط به واحدهای شالیکوبی از طریق درگاه ملی مجوزها و بدون دریافت هزینه، در کوتاهترین زمان ممکن انجام میشود، اما در شرایط فعلی و با توجه به مصوبات شورای برنامهریزی و توسعه استان، با صدور مجوز جدید برای احداث شالیکوبی موافقت نمیشود.
وی درباره نوسازی واحدهای سنتی نیز گفت: تبدیل مجوز واحدهای سنتی به صنعتی با هدف بازسازی و نوسازی در دستور کار قرار دارد، اما در دو سال گذشته اعتباری برای اجرای این طرح اختصاص نیافته است.
سرپرست معاونت توسعه بازرگانی و صنایع جهاد کشاورزی مازندران خاطرنشان کرد: در سه سال گذشته برای حدود ۴۰ واحد شالیکوبی مجوز بازسازی صادر شده است، اما به دلیل نبود منابع مالی، اجرای بخش قابل توجهی از این طرحها همچنان با مشکل مواجه است.
اسلامی تأکید کرد: با توجه به ظرفیت موجود شالیکوبیها در استان، اولویت فعلی باید بر نوسازی، بازسازی و ارتقای بهرهوری واحدهای موجود باشد و توسعه کمی واحدهای جدید در شرایط فعلی در دستور کار قرار ندارد.
نرخ انواع کارمزد خدمات کارخانجات شالیکوبی
رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران نیز با اشاره به ابلاغ نرخ انواع کارمزد خدمات کارخانجات شالیکوبی در استان، گفت: براساس آن نرخ کارمزد تبدیل شالی برداشت مستقیم برای واحدهای مدرن به ازای هر کیلوگرم شالی ۸۳ هزار و ۵۰۰ ریال و نرخ کارمزد تبدیل شالی برداشت مستقیم برای واحدهای سنتی به ازای هر کیلوگرم شالی ۷۵ هزار ریال است.
اسدالله تیمورییانسری با اشاره به آغاز فصل برداشت شالی برنج در استان های شمالی کشور و ابلاغ نرخ انواع کارمزد خدمات کارخانجات شالیکوبی در سال زارعی جاری اظهار کرد: امسال زودتر از گذشته، قبل از شروع فصل کاشت برنج نرخ گذاری برای انواع خدمات حوزه کشاورزی، زارعی، شخم، داشت، سمپاشی و همه خدمات در بخش شالی را با تیم مشورتی در استان انجام دادیم.
وی افزود: متولی نرخ گذاری و اعلام نرخ، بخش اصناف کشاورزی کشور هستند که از مبادی شان اعلام نرخ ها زودتر از سایر سال های گذشته در زمینه نرخ تبدیل شالی به برنج سفید اعلام و نرخ مبنی برای تبدیل شالی به برنج سفید در نظر گرفته شد.
تیموری تصریح کرد: با لحاظ همه شرایط، برای شالیکوبی داران نرخ اعلام شده کارمزد میزان ۸ هزار و ۳۵۰ تومان به ازای هر کیلوگرم شالی است.
وی با اشاره به اینکه با استناد به نامه دفتر هماهنگی امور اقتصادی استانداری مازندران اتحادیه شرکت تعاونی شالیکوبی داران استان نرخ انواع خدمات کارخانجات شالیکوبی در سال ۱۴۰۵ را اعلام کرد، یادآور شد: براساس آن نرخ کارمزد تبدیل شالی برداشت مستقیم برای واحدهای مدرن به ازای هر کیلوگرم شالی ۸۳ هزار و ۵۰۰ ریال و نرخ کارمزد تبدیل شالی برداشت مستقیم برای واحدهای سنتی به ازای هر کیلوگرم شالی ۷۵ هزار ریال است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران ادامه داد: نرخ کارمزد تبدیل شالی خشک شده برای واحدهای مدرن به ازای هر کیلوگرم شالی ۸۰ هزار ریال و نرخ کارمزد تبدیل شالی خشک شده برای واحدهای سنتی به ازای هر کیلوگرم شالی ۷۲ هزار ریال اعلام شده است.
وی افزود: عملیات تبدیل شالی و برنج سفید شامل تخلیه شالی در خشک کن، خشک کن شالی، تخلیه از خشک کن، الک کردن شالی، سفید کردن و کیسه گیری در کیسه های بزرگ و دسته بندی برنج است و جزئیات کامل کارمزد شالیکوبی و شرایط لازم در این ابلاغیه کامل توضیح داده شد.
تیموری خاطرنشان کرد: شالیکوبی داران موظف هستند نرخ نامه را در واحد هود برای رؤیت همگان نصب کنند و شالیکوبی داران موظف بوده نسبت به ثبت جامع انبارها اقدام کنند.
وی گفت: کشاورزان می توانند در صورت مشاهده هرگونه تخلف یا عدم رعایت نرخ نامه مراتب را به اتحادیه شالیکوبی داران استان گزارش دهند.
برداشت برنج در حدود نیمی از شالیزارها
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی مازندران نیز از انجام عملیات برداشت برنج در بیش از ۱۱۰ هزار هکتار از اراضی شالیزاری استان خبر داد و گفت: این سطح معادل حدود نیمی از مجموع ۲۳۰ هزار هکتار شالیزارهای استان است.
هادی باقری با اشاره به تداوم عملیات برداشت در سایر اراضی، افزود: در کنار عملیات برداشت، بحث نشای مجدد و پرورش رتون را در تمام مزارع استان داریم.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی مازندران بیان کرد: تاکنون ۵۴ هزار و ۵۰۰ هکتار از اراضی شالیزاری به نشای مجدد و ۲۵ هزار و ۵۰۰ هکتار به پرورش رتون اختصاص یافته است.
باقری یادآور شد: در مجموع ۸۰ هزار هکتار از شالیزارهای استان به کشت دوباره نشا و رتون اختصاص یافت که پیشبینی میشود این سطح به بالای ۱۰۰ هزار هکتار برسد.
*نقش کلیدی صنعت شالیکوبی در زنجیره تولید برنج
ضایعات کیفی به معنای کاهش میزان نیم دانه و شکستگی برنج است که در شالیکوبی های سنتی میزان شکستگی در هر ۱۰۰ کیلوگرم تا ۲۰کیلوگرم میرسد. اگر چه دانههای شکسته که به آن " نیم دانه " گفته میشود در صنعت آرد برنج فرآوری میشود، اما ارزش آن برای کشاورز نصف قیمت برنج و یا حتی کمتر است.
به طور متوسط در تبدیل یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن شالی تولیدی در مازندران حدود ۹۵۰ هزار تن برنج سفید حاصل میشود که در واحدهای شالیکوبی سنتی حدود ۲۲۰ هزار تن آن برنج نیم دانه است و در حالی که در شالیکوبیهای مدرن این میزان به حدود ۷۰ هزار تن نیم دانه کاهش مییابد.
در تحلیل دیگر این آمار میتوان گفت که اگر سرانه مصرف برنج در کشور را ۳۶کیلو گرم محاسبه کنیم با افزایش تولید ۱۵۰ هزار تنی ناشی از کاهش شکستگی برنج در شالیکوبیهای مدرن، برنج بیش از چهار میلیون نفر تامین میشود.
همچنین این مساله منجر به افزایش درآمد کشاورزان نیز میشود چراکه کشاورز اگر شالی خود را در شالیکوبیهای مدرن به برنج سفید تبدیل کند، در هر تن تا ۱۳۰کیلوگرم برنج سفید یکدست بیشتری بدست میآورد که میتواند با قیمت کامل به فروش برساند.
بدیهی است صنعت شالیکوبی نقش کلیدی در زنجیره تولید برنج ایفا میکند و نوسازی و بهروزرسانی تجهیزات این کارخانهها میتواند بهطور قابلتوجهی به افزایش راندمان، کاهش ضایعات و ارتقای کیفیت برنج تولیدی کمک کند.
بنابراین ضروری است که دولت در راستای حمایت از این صنعت، برنامههای حمایتی مختلفی ازجمله ارائه تسهیلات بانکی، کمکهای بلاعوض و یارانه برای خرید تجهیزات مدرن را در الویت این بخش، قرار دهد.
انتهای خبر/